Azərbaycan xalqının tarixi qəhrəmanlıq salnaməsi Vətən uğrunda canından keçən igid oğulların ömür yolu ilə zəngindir. Bu torpaq əsrlərboyu Vətən naminə özünü fəda edən qəhrəmanlar yetişdirib. Çünki bu xalq yaxşı bilir ki, azadlıq bəxş edilmir, qazanılır; Vətən isə yalnız sərhədlərlə deyil, onu qoruyan oğulların qanı ilə bütövləşir. Qarabağın azadlığı uğrunda gedən müqəddəs savaş da bir daha sübut etdi ki, qəhrəmanlıq keçmişin xatirəsi deyil, bu günün yaşayan həqiqətidir. Şəhid baş leytenant Əli Əliyevin ömür yolu həmin həqiqətin parlaq nümunələrindən biridir. 

Artıq bu istiqamətdə bir neçə kitabın müəllifi olan “Şərq qapısı” qəzetinin şöbə müdiri, jurnalist Ramiyə Əkbərovanın qələmə aldığı və yaxın günlərdə təqdimatı keçirilən növbəti kitab – “Əfsanəyə dönən ömür – Əli” bir zabitin bioqrafiyasından daha artıq məna daşıyır. Müəllif burada yalnız hadisələrin xronologiyasını təqdim etmir. Səhifələrdə bir insanın xarakterinin necə formalaşdığını, ailə tərbiyəsinin, müəllim zəhmətinin, hərbi məktəbin, Vətən sevgisinin və zabit şərəfinin necə bütöv bir şəxsiyyət yaratdığını görürük. 

Əli haqqında danışan hər kəs onu fərqli cür xatırlayır. Anası üçün “qara gözlüm”, atası üçün arxa-dayaq, bacısı üçün həm qardaş, həm ata, qardaşı üçün uşaqlığının yarısı, müəllimləri üçün istedadlı və vətənpərvər şagird, döyüş yoldaşları üçün isə son nəfəsinə qədər ön sırada gedən qorxmaz komandir idi. Bu müxtəlif xatirələr birləşəndə qarşımızda yalnız bir şəhid deyil, bütöv bir insanın obrazı canlanır. 

Kitabın ən təsirli məqamlarından biri Əlinin məktəb illərində yazdığı inşadır. Hələ yeniyetmə yaşlarında yazdığı həmin sətirlər sanki onun gələcək taleyindən xəbər verirdi: “Elə yaşa ki, öləndən sonra ölmə. Əgər Vətən üçün ölmək lazımdırsa, qoy belə şərəfli ölüm mənim nəsibim olsun”.  

Hər insan belə sözlər yaza bilər. Lakin çox az insan yazdığı fikirləri öz həyatı ilə təsdiq edə bilir. Əli həmin nadir insanlardan oldu. 

Heydər Əliyev adına Hərbi Lisey, daha sonra Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbi onun xarakterinin və peşəkarlığının formalaşmasında mühüm rol oynadı. Xidmət etdiyi hərbi hissələrdə intizamı, peşəkarlığı və liderlik keyfiyyətləri ilə seçildi. Türkiyədə komando hazırlığı keçərək hərbi bacarıqlarını daha da təkmilləşdirdi. Vətən müharibəsində, "Fərrux" və “Qisas” əməliyyatlarında göstərdiyi igidliklə silahdaşlarının böyük hörmətini qazandı. 

Kitabda onun haqqında danışan komandirlər, zabitlər və döyüş yoldaşları eyni fikri bölüşürlər: Əli heç vaxt arxada dayanmağı qəbul etmirdi. Döyüşə həmişə birinci girən, məsuliyyəti öz üzərinə götürən zabit idi. Əsgərləri isə onu yalnız komandir kimi deyil, etibar etdikləri böyük qardaş kimi sevirdilər. 

Kitabın ən böyük üstünlüklərindən biri də məhz budur. Müəllif hadisələri kənardan müşahidə etmir, Əlinin həyatını onunla eyni yolu keçən insanların xatirələri əsasında təqdim edir. Ana danışır, ata danışır, bacı danışır, qardaş danışır, müəllim danışır, komandir danışır, döyüş yoldaşı danışır. Hər biri Əlinin həyatından bir parçanı oxucuya əmanət edir. Bu parçalar birləşdikcə bütöv bir ömür göz önündə canlanır. 

Şəhid haqqında yazmaq həmişə çətindir. Çünki sözün bitdiyi yerdə Vətən üçün verilmiş canın müqəddəsliyi başlayır. Elə buna görə də Ramiyə Əkbərovanın qələmə aldığı bu kitab yalnız oxunmaq üçün yazılmayıb. Bu kitab xatırlamaq üçündür. Gələcək nəsillərin yaddaşı, Vətən sevgisinin qiymətini unutmamaq üçündür. 

Şəhidlər heç vaxt yalnız bir ailənin övladı olaraq qalmırlar. Onlar xalqın övladına çevrilirlər. Onların adları daşlara həkk olunur, küçələrə, məktəblərə verilir, xatirələri yaşadılır. Lakin onların ən böyük abidəsi insanların qəlbində ucalır. Ramiyə Əkbərovanın bu kitabı da həmin mənəvi abidələrdən biridir. 

Əlinin ömür yolu gələcək nəsillərə yalnız qəhrəmanlıq nümunəsi deyil, həm də insanlıq, sədaqət, məsuliyyət, dostluq və Vətən sevgisinin əsl mənasını öyrədəcək. İllər ötəcək, yeni nəsillər yetişəcək. Bu kitabı oxuyan hər bir gənc anlayacaq ki, azadlıq təsadüfən qazanılmayıb. Bu torpağın hər qarışında şəhid nəfəsi, şəhid izi, şəhid əmanəti yaşayır. Şəhid baş leytenant Əliyev Əli Cavad oğlu öz ömrünü Vətənə bağışladı. Vətən isə ona əbədi həyat bəxş etdi. 

Kitabın növbəti səhifələrində yer alan fotolar, sadəcə, keçmişdən qalan xatirələr deyil. Onlar Əlinin uşaqlığından zabit ömrünə, ailə sevincindən döyüş yollarına qədər uzanan həyat salnaməsinin səssiz şahidləridir. 

Hər şəkil bir ömrün dayanmış anıdır. O anların hər birində bir baxış, bir təbəssüm, bir ümid, bir arzu yaşayır. Bu gün həmin fotolara baxarkən biz yalnız Əlini görmürük; onun böyüdüyü ailəni, yetişdiyi mühiti, dostlarını, silahdaşlarını və Vətən sevgisi ilə dolu həyat yolunu da görürük. 

...Qoy bu şəkillər sözlərin deyə bilmədiyini danışsın, xatirələr yaddaşlarda, Əlinin adı isə ürəklərdə əbədi yaşasın. 

Məmməd BABAYEV