Azərbaycanın işıqlı gələcəyinə hesablanan hər addımda, qəbul olunan hər Dövlət Proqramında böyük şəxsiyyətin – Heydər Əliyevin ideyaları açıq-aşkar hiss olunur. Böyük azərbaycanlı ömrünü Vətəninin xoşbəxt gələcəyinə sərf etmiş, ölkəsinin müstəqilliyi uğrunda apardığı mücadilə üçrəngli dövlət bayrağının yenidən dalğalandırılması, torpaqlarımızın işğalının dayandırılması ilə nəticələnmişdir. Ölkənin taleyinə biganə qala bilməyən dahi rəhbər xalqın gələcəyini etibarlı əllərə əmanət etmiş və yarımçıq qalan işlərin, müqəddəs arzuların gerçəkləşəcəyinə böyük inam bəsləmişdir.
Müqəddəs ideallar uğrunda
Hər bir xalqın xoşbəxtliyi mənsub olduğu ölkəsinin taleyindən və onu idarə edən rəhbərindən çox asılıdır. 2003-cü ildə Azərbaycan Prezidenti seçilən İlham Əliyev andiçmə mərasimində Ulu Öndərin şah əsəri olan müasir Azərbaycanı gücləndirəcəyinə, hərtərəfli inkişaf etdirəcəyinə söz vermiş, yeni qələbələrə doğru gedəcəyimizi əzmlə ifadə etmişdi. Ötən 22 ildə verilən hər sözün, hər vədin real həyatda əksini tapdığının şahidi olduq. Ölkəni iqtisadi inkişaf yoluna çıxaran, ordu quruculuğunu daim diqqətdə saxlayan, Azərbaycan həqiqətlərini beynəlxalq kürsülərdə tam cəsarətlə səsləndirən Prezident İlham Əliyevin uğurlu daxili və xarici siyasəti bizi addım-addım qələbəyə yaxınlaşdırırdı. Ölkə başçısı fəaliyyəti ilə bir daha göstərdi ki, Qarabağın azad edilməsi, ölkənin suverenliyi ən böyük arzusu idi və bu müqəddəs ideallar uğrunda dövlət-xalq-ordu birliyini yaradaraq şanlı zəfərə imza atdı. 10 may 2023-cü il tarixdə 30 illik düşmən əsarətindən azad olunan Qarabağın tacı Şuşada Prezident İlham Əliyevin Ulu Öndər Heydər Əliyevin 100 illik yubileyi ilə bağlı xalqa müraciəti siyasi kursa sadiqliyin, Vətənə məhəbbətin, torpağa bağlılığın, tarixə sayğının bariz nümunəsi idi: “Ulu Öndər Heydər Əliyevin ən böyük arzusu Şuşanı, Qarabağı və Zəngəzuru azad görmək idi. Biz onun və bütün Azərbaycan xalqının, bütün dünya azərbaycanlılarının arzusunu çin etdik”.
Şanlı zəfərin Böyük Qayıdış salnaməsi
Ölkə başçısı yalnız Qarabağ və Şərqi Zəngəzur torpaqlarını işğaldan azad etmədi, eyni zamanda bəslənən ümidləri, zamanında göstərilmiş etimadı, xalqın inamını doğrultdu. 30 il düşmən işğalında inləyən torpağın yaralarını sardı, 30 il ürəyi Vətən həsrəti ilə döyünən, yurdundan, yuvasından didərgin düşənlərin nisgilinə son qoydu, şəhidlərin qisası alındı. 30 ildə düşmənin bərbad etdiyi torpaqlara yenidən can verdi. 16 noyabr 2022-ci il tarixdə “Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda bərpa-quruculuq layihələrinin başlanmasına, istehsal və xidmət infrastrukturunun qurulmasına, iqtisadi fəaliyyətin, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin bərpasına rəvac verdi.
Hazırda azad olunmuş ərazilərdə 70 mindən çox insan yaşayır, fəaliyyət göstərir və təhsil alır ki, bu da bəhs olunan dövr ərzində həyata keçirilən layihələrin uğurlu icrasının nəticələridir. Hər ay Qarabağa qayıdan vətəndaşların sayı artır. Ölkə başçısının Qarabağ və Şərqi Zəngəzura davamlı səfərləri yeni layihələrin icrası, sosial obyektlərin açılışı, əhalinin məskunlaşması ilə nəticələnib.
Ağalıda çağlayan həyat
Ölkə başçısının daim diqqətdə saxladığı və böyük həssaslıqla yanaşdığı “Böyük Qayıdış” proqramının uğurlu icrası nəticəsində bu vaxta kimi, ümumilikdə, 30-dan çox yaşayış məntəqəsinə əhalinin köçürülməsi həyata keçirilib. İlk köç 2022-ci ilin iyulunda “ağıllı kənd” konsepsiyası əsasında yenidən salınmış Ağalı kəndinə qayıdışla başladı. Bu yalnız insanların öz doğma yurduna qayıdışı deyildi, inamın, əzmin, səbrin gücü idi.
Ümummilli Liderin xilaskarlıq missiyasını uğurla davam etdirən ölkə başçısı İlham Əliyevə xalqın inamı, sevgisi və ətrafında sıx birləşməsi, qaçqın və məcburi köçkünlərin öz yurd-yuvalarına böyük həvəslə qayıdışı Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yenidən qurulan həyatın ritmini daha dinamik, daha rəngarəng edib. Modern üslubda yenidən qurulan şəhər, kənd və qəsəbələr Qarabağı dünyanın cənnətinə çevirir.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə mədəni irsin qorunması, təhsil infrastrukturu, dini və mədəni abidələrin restavrasiyası və konservasiyası üzrə ardıcıl tədbirlər həyata keçirilib. Bu illər ərzində 19 ümumi, 13 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi istifadəyə verilib. Onlardan 16 ümumi və 7 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi hazırda fəaliyyət göstərir. Təhsil müəssisələrində 3700-ə yaxın şagird və 260-dan çox uşaq təhsil alır, ümumilikdə, 500 müəllim və texniki işçi fəaliyyət göstərir.
Xankəndi şəhərində Qarabağ Universitetinin fəaliyyətə başlaması isə bölgəni ali təhsil mərkəzinə çevirib. Hazırda təhsil müəssisəsində 27 ixtisas üzrə 6 fakültədə 2154 tələbə təhsil alır. 2025-ci il dekabrın 23-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin iştirakı ilə Qarabağ Universitetinin Biznes və iqtisadiyyat fakültəsinin yeni inşa olunmuş binası istifadəyə verildi. Ölkənin gələcəyinin bir parçası olacaq Qarabağ Universitetinin tələbələri müzəffər Ordumuzun cəsur oğullarının qanı-canı bahasına aldığı, ölkə başçısının iradəsi, diqqət və qayğısı ilə yenidən həyat verilən torpaqlardan ixtisaslı mütəxəssis kimi pərvazlanacaqlar. Və bu yurdun alınmaz qalasına çevriləcəklər. İnsan kapitalına verilən dəyər, milli irsə bağlılıq, tarixə sayğı və Böyük Qayıdış Qarabağın başının üzərində 200 il kök salmış qara buludları müstəqilliyimizin simvolu olan bayrağımızın mavi rənginə boyadı.
MDB-nin mədəniyyət paytaxtından İƏT-in turizm paytaxtına
Azad olunmuş ərazilərdə beynəlxalq səviyyəli tədbirlərin keçirilməsi artıq bir ənənə halını alıb. Şuşada ECO-nun Nazirlər Şurası, Türk Dövlətləri Təşkilatının ilk qeyri-rəsmi Zirvə görüşü, Laçında Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan rəhbərlərinin üçtərəfli Zirvə görüşü, Şuşa Beynəlxalq Media Forumu, Xankəndidə İƏT-in 17-ci Zirvə görüşü ölkə başçısının apardığı xarici siyasətin və bütün dünyanın diqqətinin Qarabağda aparılan işlərə yönəldilməsinin uğurlu nəticələridir.
Laçın şəhərinin 2025-ci ildə “MDB-nin mədəniyyət paytaxtı” elan olunması isə mühüm sosial-mədəni əhəmiyyət daşıyır və Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində mədəni və iqtisadi dirçəliş prosesinə beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyinin və həmrəyliyinin parlaq göstəricisidir.
Ötən müddət ərzində inşa edilən mehmanxanalar, salınan park və istirahət kompleksləri turizm sektorunun bu ərazilərdə inkişafını da hədəfləyir. Təsadüfi deyil ki, Şuşa 2026-cı il üçün İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının turizm paytaxtı seçilib.
Mədəni irsə qayğı, soykökə qayıdış
Azad olunmuş ərazilərin bərpası yalnız infrastrukturun və abidələrin fiziki yenidən qurulmasını deyil, həm də mədəni həyatın dirçəlişini nəzərdə tutur. Tarixi-mədəni irsin, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, həmçinin dini ziyarətgahların, maddi mədəniyyət abidələrinin bərpası və mühafizəsi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən də daim diqqət mərkəzində saxlanılır. Ötən dövr ərzində dini abidələr bərpa edilib, Şuşa, Ağdam və Zəngilan şəhərlərində tarixi məscidlər təmir olunub, Şuşa, Suqovuşan, Daşaltı və Hadrut qəsəbələrində yeni məscidlər inşa edilir. Vaqif Poeziya Günləri, “Xarıbülbül” festivalı bərpa edilərək hər il keçirilir. “Məclisi-üns”, “Şuşa Yaradıcılıq Emalatxanası” layihələri, 100-dən artıq beynəlxalq və regional tədbir təşkil olunub. Tam və ya qismən dağıdılmış muzeylər bərpa edilib, İşğal və Zəfər muzeyi kompleksi üçün 9 konsepsiya hazırlanıb, 6-sı layihələndirilib. Ağdamda Xurşidbanu Natəvanın qəbirüstü abidəsi, “Şirin su” hamamı və “İmarət” Tarix-Memarlıq Kompleksi bərpa edilib. Bir sıra ərazilər beynəlxalq irs siyahılarına daxil edilib.
Yolumuz Qarabağa
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə görülən işlər sırasında 2020-2025-ci illərdə nəqliyyat infrastrukturu üzrə icra olunan böyük layihələr dayanır. Ölkə başçısının tapşırıq və göstərişlərinə əsasən abadlıq-quruculuq işləri sırasında avtomobil yolları infrastrukturunda 60 layihə üzrə 3501,6 kilometr yolun tikintisi nəzərdə tutulub, bunlardan 16 layihə tam, 1 layihə qismən başa çatıb. Füzuli, Zəngilan və Laçında beynəlxalq standartlara uyğun hava limanları inşa edilərək istifadəyə verilib. Bu limanlara IATA kodları verilib və rəsmi açılış mərasimləri keçirilib. Dəmir yolu infrastrukturunun da yenilənməsi diqqətdə saxlanılıb. Bərdə-Ağdam, Horadiz-Ağbənd və Ağdam-Xankəndi dəmir yolu xətləri üzrə layihələndirmə və tikinti işləri aparılıb. Bərdə-Ağdam dəmir yolu xətti tam istifadəyə verilib.
30 il ərzində hədəfimiz torpaqlarımızı düşməndən azad etmək idi. Bu müqəddəs arzunu illərlə ürəyimizdə bəslədik, övladlarımızı bu ruhda böyütdük. Bu gün isə yolumuz Qarabağadır – azad, abad Qarabağa.
Ölkə başçısının “Yadımdadır, işğaldan sonra ilk dəfə Ağdamda ağdamlılarla görüşəndə və yeni şəhərin təməlini qoyanda mən demişdim, elə bir şəhər quracağıq ki, bütün dünya bizə həsəd aparacaq” fikirləri bu gün reallığını Böyük Qayıdışın uğurlu icrasında göstərir. Ötən il dekabrın 23-də Xankəndi şəhərinin Kərkicahan qəsəbəsinin sakinləri ilə görüşündə Prezident İlham Əliyevin də dediyi kimi: “Böyük Qayıdış” proqramı bu gün dünya miqyasında ən uğurla icra edilən qayıdış proqramıdır”.
Ruhiyyə RƏSULOVA
