NAXÇIVAN :

13 Sentyabr 2026, Bazar

Məmməd Rzayevin “Özgələşmə” kitabı

...

İnsanın özündən və cəmiyyətdən uzaqlaşmasına fəlsəfi baxış

Müasir insanın cəmiyyət, ətraf mühit və özü ilə münasibətlərində baş verən dəyişikliklər, onun sosial əlaqələrdən uzaqlaşması və həyatın mənasını dərk etməkdə qarşılaşdığı çətinliklər fəlsəfənin ən aktual məsələlərindən biridir. Fəlsəfə elmləri doktoru, professor Məmməd Rzayevin yeni nəşr olunmuş “Özgələşmə (psixoloji-fəlsəfi təhlil)” kitabı məhz bu mühüm problemə həsr olunub.

Əsərdə özgələşmə yalnız fərdin cəmiyyətdən uzaqlaşması kimi deyil, insanın öz fəaliyyəti, yaratdığı dəyərlər və ətraf aləmlə münasibətlərinin dəyişməsi kimi geniş sosial-fəlsəfi hadisə kimi təqdim olunur. Müəllif özgələşmənin mühitdən qopma, sosial əlaqələrdən imtina, gücsüzlük, mənasızlıq hissi və səmimi ünsiyyətin zəifləməsi kimi təzahürlərinə diqqət yetirir.

Kitabın maraqlı cəhətlərindən biri problemin müxtəlif elmi yanaşmalar əsasında araşdırılmasıdır. Müəllif Hegelin, Marksın və digər filosofların özgələşmə haqqında fikirlərinə müraciət edir, anlayışın tarixi inkişafını izləyir və onun müasir cəmiyyətdə qazandığı yeni məzmunu araşdırır. Əsərdə özgələşmənin iqtisadi, siyasi, sosial, mənəvi, elmi və dini həyatdakı formaları ayrıca nəzərdən keçirilir.

Müəllifin diqqət yetirdiyi mühüm məsələlərdən biri də müasir informasiya və internet mühitinin insan münasibətlərinə təsiridir. Texnologiyalar ünsiyyət imkanlarını genişləndirsə də, texniki vasitələrlə qurulan münasibətlərin insanın sosial birlik hissini zəiflətməsi və özgələşmənin yeni formalarını meydana çıxarması məsələsi əsərdə xüsusi aktuallıqla qoyulur.

Əsərdə özgələşmənin yalnız səbəbləri deyil, onun yumşaldılması və aradan qaldırılması yolları da araşdırılır. Müəllif insanın yaradıcılıq fəallığının, təşəbbüskarlığının, müstəqilliyinin, tənqidi düşüncəsinin və sosial məsuliyyətinin gücləndirilməsini bu prosesdə mühüm amillər kimi qiymətləndirir. Eyni zamanda demokratik prinsiplərin inkişafı, vətəndaş cəmiyyətinin möhkəmləndirilməsi və insan münasibətlərinin humanistləşdirilməsi də özgələşmənin təsirinin azaldılmasının mühüm şərtləri kimi göstərilir.

Əsərdə özgələşmənin ictimai həyatın müxtəlif sahələrində – iqtisadi, siyasi, mənəvi, elmi və dini mühitdə təzahür formaları da araşdırılır. Müəllif iqtisadi münasibətlərdə insanın fəaliyyətindən və maraqlarından uzaqlaşmasını, siyasi həyatda ictimai və siyasi iştirakın zəifləməsini, mənəvi sferada insanlararası münasibətlərin, qarşılıqlı anlaşma və dəyərlərin aşınmasını, elmdə insan və cəmiyyət qarşısında məsuliyyət məsələlərini, dini sahədə isə özgələşmə ilə tolerantlıq arasındakı əlaqəni təhlil edir.

“Özgələşmə” kitabı insanın müasir dünyadakı mövqeyi, onun cəmiyyətlə münasibətləri, mənəvi dəyərləri və özünüreallaşdırma imkanları barədə düşünmək üçün geniş material verir. Əsərin əsas mesajlarından biri budur ki, müasir dünyada özgələşməni tamamilə aradan qaldırmaq mümkün olmasa da, onun səbəblərini dərk etmək, təsirini məhdudlaşdırmaq və insanın sosial-mənəvi fəallığını gücləndirmək mümkündür.

Əsər fəlsəfə, psixologiya, sosiologiya və digər ictimai elmlər üzrə çalışan tədqiqatçılar, ali məktəb müəllimləri və tələbələri üçün faydalı elmi mənbə olmaqla yanaşı, müasir insanın cəmiyyətlə, digər insanlarla və özü ilə münasibətlərini anlamaq istəyən geniş oxucu kütləsi üçün də nəzərdə tutulub.

 Əli CABBAROV

Nəşr edilib : 13.09.2026 15:20